Kripto Sözlüğü
Öğrenirken karşına çıkacak kripto para, blockchain ve işlem terimlerinin sade tanımları.
#
Çatallanma (Fork)
Fork (çatallanma), bir blok zincirinin iki sürüme ayrılmasıdır. Ağın bir kısmı geri kalanından farklı kuralları ya da farklı bir blok dizisini izlemeye…
Çekirdek Cüzdan (Core Wallet)
Çekirdek cüzdan (core wallet) , blok zincirinin verilerinin yalnızca bir kısmını değil tamamını barındırabilen bir kripto cüzdanıdır.
Önden Koşma (Front Running)
Front running (önden işlem yapma), gelecekteki bir işlem hakkında bilgi sahibi olan birinin, bekleyen işlemin yol açması muhtemel fiyat hareketinden kâr…
Özel Anahtar (Private Key)
Özel anahtar, bir blok zincirindeki fonlara erişim sağlayan gizli bir anahtardır. Genellikle uzun bir harf ve rakam dizisi olarak gösterilen çok büyük…
Özel Anahtar / Gizli Anahtar (Private Key / Secret Key)
Özel anahtar (private key), gizli anahtar (secret key) olarak da adlandırılır; asimetrik (açık anahtarlı) kriptografi ile üretilen ve bir açık anahtarla…
Özsermaye (Equity (Equity Capital))
Öz sermaye (equity capital) ya da kısaca özkaynak (equity), bir şirketin tüm varlıkları nakde çevrilip tüm borçları ödendiğinde şirketin hissedarlarına…
İlk Coin Arzı (Initial Coin Offering (ICO))
İlk Coin Arzı (ICO), erken aşamadaki bir şirketin yeni oluşturulmuş kripto para tokenlerini satarak sermaye topladığı bir kitle fonlaması satışıdır…
İlk DEX Arzı (Initial Dex Offering (IDO))
İlk DEX Arzı (IDO), yeni bir tokeni merkeziyetsiz bir borsa (DEX) üzerinden satarak piyasaya sürme yöntemidir.
İtibari Para (Fiat)
Fiat, ABD doları, euro ya da Türk lirası gibi devletler tarafından ihraç edilen geleneksel paradır.
İtibari Para Giriş Kanalı (Fiat On-Ramp)
Fiat on-ramp (fiat giriş kapısı), kripto parayı itibari parayla (fiat), yani ABD doları, euro veya Türk lirası gibi devletlerin çıkardığı geleneksel…
İzin Gerektirmeyen (Permissionless)
İzinsiz (permissionless) ifadesi, çoğunlukla bir blok zinciri ağı olmak üzere, onu kimin ve nasıl kullanabileceğine dair kuralları hiçbir otoritenin…
İzin Gerektirmeyen Defter (Unpermissioned Ledger)
İzin gerektirmeyen defter (unpermissioned ledger), tek bir kişinin kontrolünde olmayan ve herkesin erişebildiği açık bir defterdir: herkes onu…
İş Kanıtı (PoW (Proof of Work))
İş İspatı (Proof of Work, PoW), hesaplama çabasına dayanan bir konsensüs mekanizmasıdır. Madenciler, bir bloğun hash’ini zorluk hedefinin altına düşüren…
İşaret Zinciri (Beacon Chain)
Beacon Chain , Ethereum’un hisse ispatına (proof of stake) geçişi için bir zamanlar kullanılan ad olan Ethereum 2.0’ın koordinasyon zinciridir.
Şeffaf Adres (T-Address (Zcash))
T-adresi (T-Address) ya da şeffaf adres (transparent address), gizlilik odaklı bir kripto para olan Zcash'teki iki ana adres türünden biridir.
A
ASIC (Application-Specific Integrated Circuit)
ASIC (application-specific integrated circuit, uygulamaya özgü tümleşik devre), tek bir görevi son derece iyi yerine getirmek üzere üretilmiş bir çiptir.
ASIC Direnci (ASIC Resistance)
ASIC direnci , ASIC hâkimiyetine karşı koyacak şekilde tasarlanmış madencilik algoritmalarını tanımlar.
Airdrop
Airdrop , bir projenin belirli bir kitleyi hedefleyerek koşulları karşılayan cüzdanlara genellikle ücretsiz olarak token gönderdiği bir token dağıtım…
Airnode
Airnode , API3 protokolünde veri akışını sağlayan bir oracle düğümüdür. Bir web API’sinin sahibinin kendi oracle’ını çalıştırmasına olanak tanıyan açık…
Akıllı Sözleşme (Smart Contract)
Akıllı sözleşmeler , bilgisayar programı olarak yazılan ve önceden belirlenmiş koşullar sağlandığında blok zinciri üzerinde otomatik olarak çalışan…
Alfa (Alpha)
Alfa (alpha), bir yatırımın performansını bir karşılaştırma ölçütüne (benchmark) göre ölçen bir göstergedir.
Algoritmik Stablecoin (Algorithmic Stablecoin)
Algoritmik stablecoin , arzı nakit ya da başka varlıklardan oluşan rezervlerle tamamen desteklenmek yerine algoritmalarla düzenlenen, sabit değerli bir…
Altcoin
Altcoin , “alternatif coin” (alternative coin) ifadesinin kısaltmasıdır ve Bitcoin dışındaki tüm kripto paraları ifade eder.
Altın Destekli Kripto Para (Gold-Backed Crypto)
Altın destekli kripto , fiziksel altınla desteklenen token’ları ifade eder. Her token, ihraççının bir kasada sakladığı bir troy ons ya da bir gram gibi…
Ana Ağ (Mainnet)
Mainnet (ana ağ), bir projenin birincil blok zinciri ağıdır: işlemlerin gerçek olduğu, coin’lerin gerçek değer taşıdığı ve onaylanmış kayıtların kesin…
Anarko-Kapitalizm (Anarcho-Capitalism)
Anarko-kapitalizm , kripto topluluğunun bir kısmı tarafından benimsenen siyasi bir felsefedir.
Anormal Getiri (Abnormal Return)
Anormal getiri , bir yatırımın normalde kazanması beklenen getiriye kıyasla olağanüstü yüksek kazançları tanımlar.
Atomik Takas (Atomic Swap)
Atomik takas (atomic swap), genellikle iki farklı blok zinciri arasında aracı olmadan gerçekleştirilen eşten eşe bir token değişimidir.
Ayı Piyasası (Bear Market)
Ayı piyasası , fiyatların aylarca geniş çapta düştüğü ve karamsarlığın hâkim olduğu uzun süreli bir düşüş eğilimidir.
B
Bagholder
Bagholder (çanta tutan), genellikle fiyatı sert bir şekilde düştükten sonra zarardaki token’larını elinde tutmaya devam eden yatırımcıdır.
Bağlanma Eğrisi (Bonding Curve)
Bağlanma eğrisi (bonding curve), bir varlığın, genellikle de bir tokenın, fiyatı ile arzı arasındaki ilişkiyi tanımlayan matematiksel bir eğridir.
Başlangıç Bloğu (Genesis Block)
Genesis bloğu (başlangıç bloğu), bir blok zinciri ağının ilk bloğudur ve blok 0 olarak da bilinir.
Birleştirilebilir DeFi (Composable DeFi)
Birleştirilebilir DeFi (composable DeFi), farklı DeFi protokolleri arasındaki birlikte çalışabilirliği ifade eder: akıllı sözleşmeleri herkese açık…
Birleştirilebilir Token (Composable Token)
Birleştirilebilir token (composable token) , başka tokenlara sahip olabilen bir NFT'dir. ERC-721'in önerilen bir uzantısı olan ERC-998 standardının…
BitLicense
BitLicense, New York Eyaleti Finansal Hizmetler Departmanı (NYDFS) tarafından verilen ve bir şirketin New York'u veya eyalet sakinlerini kapsayan sanal…
Bitcoin ATM (BTM)
Bitcoin ATM'si (BTM), kullanıcının nakit veya kartla Bitcoin satın almasına ve çift yönlü makinelerde Bitcoin satıp nakit almasına olanak tanıyan…
Bitcoin Dominansı (Bitcoin Domination (BTCD))
Bitcoin Domination ya da daha yaygın adıyla Bitcoin dominansı (BTCD), toplam kripto para piyasa değerinin ne kadarının Bitcoin'e ait olduğunu gösteren…
Bitcoinci (Bitcoiner)
Bitcoiner, Bitcoin'e inanan ve fiyatının uzun vadede yükselmesini bekleyen kişidir. Daha geniş anlamda bu kelime, Bitcoin'i kıt ve sağlam bir para olarak…
Bizans Hata Toleransı (Byzantine Fault Tolerance (BFT))
Bizans Hata Toleransı (Byzantine Fault Tolerance, BFT), dağıtık bir bilgisayar sisteminin, bileşenlerinden bazıları arızalansa ya da kasıtlı olarak…
Blok Başlığı (Block Header)
Blok başlığı (block header), her bloğun en üstünde yer alan kompakt özettir ve bu başlığın hash'i alındığında bloğun benzersiz tanımlayıcısı elde edilir.
Blok Boyutu (Block Size)
Blok boyutu (block size), zincirdeki tek bir bloğa eklenebilecek toplam veri miktarını ifade eder ve genellikle bir blok zincirinin kurallarının izin…
Blok Gezgini (Block Explorer)
Blok gezgini (block explorer), kullanıcının blok zincirindeki belirli bir bloğun ayrıntılarını, bu bloğun içerdiği işlemleri ve adresleri görüntülemesine…
Blok Süresi (Block Duration)
Blok süresi (block duration), çoğu zaman blok zamanı (block time) olarak da anılır ve blok zinciri tabanlı bir sistemde yeni blokların üretilmesi için…
Blok Zinciri (Blockchain)
Blok zinciri (blockchain), bir tür dağıtık defter teknolojisidir; düğüm adı verilen çok sayıda bilgisayarın eşzamanlı olarak güncel tuttuğu ortak bir…
Blok Zinciri Kabileciliği (Blockchain Tribalism)
Blok zinciri kabileciliği (blockchain tribalism), bir blok zinciri veya kripto para topluluğunun üyelerinin belirli bir blok zincirine ya da kripto…
Blok Üreticisi (Block Manufacturer)
Blok üreticisi (block manufacturer; daha yaygın adıyla block producer, BP), donanımı işlemleri doğrulamak ve bir sonraki bloğu oluşturmak üzere seçilen…
Boğa Piyasası (Bull Market)
Boğa piyasası , fiyatların aylarca geniş çapta yükseldiği ve iyimserliğin arttığı uzun süreli bir yükseliş eğilimidir.
Bulut Madenciliği (Cloud Mining)
Bulut madenciliği (cloud mining), şirketler aracılığıyla kiralanan bilgi işlem gücüyle yapılan kripto para madenciliğidir.
C
CPU Madencisi (CPU Miner)
CPU madencisi (CPU miner) , bir bilgisayarın merkezi işlem birimiyle (CPU), yani her kişisel bilgisayarda ve sunucuda bulunan genel amaçlı işlemciyle…
CeDeFi
CeDeFi , merkezi ve merkeziyetsiz finansın bir melezidir. Şirketler tarafından işletilen platformlar, müşteri desteği, varlık saklama ve kimlik…
Cypherpunk
Cypherpunk hareketi, kriptografinin ve gizlilik odaklı diğer teknolojilerin kullanımını toplumsal ve siyasal ilerlemeye ulaşmanın bir yolu olarak…
Cüzdan (Wallet)
Cüzdan, kripto paralar için dijital bir saklama alanıdır: kripto paralarınızı kontrol eden özel anahtarları saklayan ve bunları göndermenizi ve almanızı…
D
DAO (Decentralized Autonomous Organization)
DAO (merkeziyetsiz otonom organizasyon), merkezi bir kontrolün bulunmadığı, topluluk tarafından yönetilen bir organizasyondur.
DEX (Decentralized Exchange)
DEX (merkeziyetsiz borsa), aracısız çalışan bir borsadır: Kullanıcılar kripto varlıklarını akıllı sözleşmeler aracılığıyla doğrudan kendi cüzdanlarından…
DYOR (Do Your Own Research)
DYOR, İngilizce “do your own research” (kendi araştırmanızı yapın) ifadesinin kısaltmasıdır; bir coin, token ya da proje hakkındaki herhangi bir iddiaya…
Daedalus Cüzdanı (Daedalus Wallet)
Daedalus Wallet , tek bir tohum ifadesinden neredeyse sınırsız sayıda anahtar üretebilen, çok platformlu, açık kaynaklı ve hiyerarşik deterministik (HD)…
Darknode
Darknode , Ren projesinin varlıkları blok zincirleri arasında taşımak için geliştirdiği RenVM sistemini çalıştıran merkeziyetsiz ağdaki bilgisayarlardan…
Dağıtık Defter Sistemi (Distributed Ledger System)
Dağıtık defter sistemi (distributed ledger system) , verileri tek bir merkezi veri tabanında değil, merkeziyetsiz düğümlerden oluşan bir ağda saklanan…
Dağıtık Defter Teknolojisi (Distributed Ledger Technology (DLT))
Dağıtık defter teknolojisi (distributed ledger technology, DLT) , birden fazla katılımcının eriştiği ve aynı anda birden fazla konumda saklanan bir…
DeFi (Decentralized Finance)
DeFi (merkeziyetsiz finans), herkese açık blok zincirleri üzerine kurulan merkeziyetsiz finansal uygulamaların oluşturduğu ekosistemdir.
DeFi Toplayıcısı (DeFi Aggregator)
DeFi toplayıcısı (DeFi aggregator) , çeşitli DeFi platformlarındaki işlemleri ve teklifleri tek bir yerde listeler.
Değiştirilebilir (Fungible)
Fungible (değiştirilebilir), bir kripto paranın veya token'ın herhangi bir biriminin, aynı kripto paranın veya token'ın özdeş başka bir birimiyle…
Değiştirilemezlik (Immutable (Immutability))
Değişmezlik (immutability), verinin zaman içinde değiştirilememe özelliğidir. Blok zincirinde bu, bir işlem kaydedilip onaylandıktan sonra pratikte…
Dijital Para (Digital Money)
Dijital para (digital money) , geleneksel fiziksel madeni paraların ve banknotların aksine yalnızca dijital biçimde var olan değerli varlıkları ifade…
Dolandırıcılık Kanıtı (Fraud Proof)
Fraud proof (sahtecilik kanıtı), Optimistic Rollup (OR) çözümlerinde kullanılan ve merkeziyetsiz bir sistemi dürüst tutmak için bir teminatla (bond)…
Doğrulayıcı (Validator)
Doğrulayıcı (validator), çoğunlukla hisse ispatı kullanan bir ağda, işlemleri doğrulamaktan ve blok zincirine yeni bloklar eklemekten sorumlu olan…
Dönem (Epoch)
Makine öğrenmesinde epoch (dönem), eğitim veri kümesinin algoritmadan baştan sona bir kez eksiksiz geçirilmesidir.
E
E-İmza (E-Signature)
Elektronik imza (electronic signature) ya da kısaca e-imza, bir belgenin veya sözleşmenin resmî olarak kabul edilmesinde fiziksel imzanın yerini alan…
ERC-1155
ERC-1155 , ilk olarak Enjin'deki geliştiriciler tarafından önerilen ve tek bir akıllı sözleşmenin birçok token türünü aynı anda yönetmesini sağlayan…
ERC-20
ERC-20, Ethereum'da değiştirilebilir (fungible) varlıklar için kullanılan token standardıdır. Değiştirilebilirlik, her birimin diğerleriyle aynı olması…
ERC-223
ERC-223 , kullanıcıların token'ları cüzdanlara ve diğer adreslere güvenli biçimde transfer edebilmesi için önerilen, akıllı sözleşmelerle desteklenen bir…
ERC-721
ERC-721, Ethereum'da NFT'ler, yani değiştirilemez tokenlar (non-fungible token) için kullanılan token standardıdır.
ERC-777
ERC-777 , ERC-20'den türetilmiş, alınıp satılabilen bir token standardıdır. Geriye dönük uyumluluğunu korurken yeni özellikler ekler; bu sayede ERC-20…
ERC-827
ERC-827 , özellikle varlık transferleri ve onay (approval) işlemleri konusunda ERC-20'nin sınırlarını aşmak için geliştirilmiş, önerilen bir Ethereum…
ERC-884
ERC-884 , Delaware şirketlerinin ihraç ettiği hisse senetlerinin ERC-20 ile uyumlu, alınıp satılabilen token'lara dönüştürülmesine olanak tanıyan…
ERC-948
ERC-948 , abonelik hizmeti sunan işletmeler için tasarlanmış, önerilen bir Ethereum token protokolüdür.
EVM (Ethereum Virtual Machine)
EVM (Ethereum Sanal Makinesi), Ethereum'un hesaplama motorudur; yani akıllı sözleşmelerin çalıştığı ortamdır.
Electrum Cüzdanı (Electrum Wallet)
Electrum Wallet , Windows, macOS ve Linux üzerinde çalışabilen, sade arayüzlü bir Bitcoin cüzdanıdır.
Enterprise Ethereum Alliance (EEA)
Enterprise Ethereum Alliance (EEA) , Ethereum ağını iş dünyasındaki kullanıma odaklanarak ileriye taşımak için birlikte çalışan kuruluş ve şirketlerden…
Ethereum Sanal Makinesi (Ethereum Virtual Machine (EVM))
Ethereum Sanal Makinesi (EVM) , Ethereum'daki her akıllı sözleşme için çalışma ortamını sağlayan "Turing-tam" (Turing complete) bir sanal makinedir.
Etkin Hisse Kanıtı (Effective Share Proof)
Effective Share Proof , daha yaygın adıyla Effective Proof-of-Stake (EPoS, Etkin Hisse Kanıtı), Harmony blok zincirinin kullandığı, hem güvenliği hem de…
F
FOMO (Fear of Missing Out)
FOMO, İngilizce “fear of missing out” (fırsatı kaçırma korkusu) ifadesinin kısaltmasıdır ve fırsatları kaçırma endişesine dayanan yatırımcı psikolojisini…
FUD (Fear, Uncertainty, Doubt)
FUD, İngilizce “fear, uncertainty and doubt” (korku, belirsizlik ve şüphe) ifadesinin kısaltmasıdır ve bir coin, bir proje ya da piyasanın geneli…
Fayda Tokeni (Utility Token)
Fayda tokenları (utility token), belirli bir ağ ya da uygulama içinde işlem ve eylem gerçekleştirmek için özel olarak tasarlanmış tokenlardır.
Flaş Kredi Saldırısı (Flash Loan Attack)
Flaş kredi saldırısı (flash loan attack), kötü niyetli kişilerin bir flaş kredi yardımıyla akıllı sözleşmeleri istismar etmesiyle gerçekleşir: flaş…
G
GameFi
GameFi , "game" (oyun) ve "finance" (finans) kelimelerinin birleşiminden oluşan ve oyun içi etkinliklerin token'lara ve dijital varlıklara bağlı olduğu…
Gaz (Gas)
Gas, Ethereum ağındaki işlem ücretidir. Daha kesin söylemek gerekirse gas, bir işlemin ne kadar hesaplama işi gerektirdiğini ölçer; ödediğiniz ücret ise…
Gaz Limiti (Gas Limit)
Ethereum platformunda gaz limiti (gas limit), bir kullanıcının bir işlemi gerçekleştirmek için harcamaya razı olduğu en yüksek gaz miktarıdır.
Getiri Çiftçiliği (Yield Farming)
Getiri çiftçiliği (yield farming), DeFi protokollerine likidite sağlayarak ödül kazanmak anlamına gelir; örneğin tokenları bir borç verme piyasasına ya…
H
HODL
HODL, uzun vadeli bir elde tutma stratejisini tanımlar: bir kripto parayı satın alıp sık sık alım satım yapmak yerine fiyat dalgalanmalarına rağmen elde…
Hal Finney
Hal Finney , Satoshi Nakamoto ile birlikte Bitcoin'in geliştirilmesine öncülük etmiş Amerikalı bir kriptograf ve programcıydı.
Halı Çekme (Rug Pull)
Rug pull, bir kripto projesinin geliştiricileri tarafından dolandırıcılık amacıyla terk edilmesidir: geliştiriciler alıcılardan para topladıktan sonra…
Hash
Hash (özet değeri), verileri güvence altına almak ve doğrulamak için kullanılan bir algoritma olan hash fonksiyonunun ürettiği sabit uzunluktaki…
Hayali İşlem (Wash Trade)
Hayali işlem (wash trade), bir yatırımcının ya da birlikte hareket eden birkaç yatırımcının aynı kripto parayı hem satıp hem de alarak piyasada yapay bir…
Herkese Açık Adres (Public Address)
Açık adres (public address), bir cüzdanın açık anahtarından türetilen bir tanımlayıcıdır; genellikle anahtar bir özetleme (hash) işleminden geçirilir ve…
Hisse Kanıtı (PoS (Proof of Stake))
Hisse İspatı (Proof of Stake, PoS), staking’e dayanan bir konsensüs mekanizmasıdır. Katılımcılar, işlemleri doğrulama ve yeni bloklar üretme hakkı…
Howey Testi (Howey Test)
Howey Testi, Amerika Birleşik Devletleri'nde bir varlığın ya da bir anlaşmanın menkul kıymet, daha açık bir ifadeyle yatırım sözleşmesi sayılıp…
I
ICO (Initial Coin Offering)
ICO (ilk coin arzı), yeni bir kripto projesinin geliştirme sürecini finanse etmek için tokenlarını halka ilk kez, genellikle ETH ya da BTC gibi yerleşik…
IDO (Initial DEX Offering)
IDO (Initial DEX Offering, İlk DEX Arzı), merkeziyetsiz bir borsa üzerinden, genellikle de böyle bir borsa etrafında kurulmuş bir launchpad aracılığıyla…
K
KYC (Know Your Customer)
KYC (Know Your Customer, Müşterini Tanı), bir finansal hizmet sağlayıcısının müşterisinin kimliğini doğrulamak için uyguladığı prosedürdür.
Katman 0 (Layer 0)
Layer 0 (Katman 0), bir blok zinciri sisteminin altında çalışan ağ yapısıdır. Protokol, bağlantı altyapısı, donanım ve madenciler gibi, blok zinciri…
Katman 1 (Layer 1)
Layer 1 (Katman 1), bir blok zincirinin temel protokol katmanıdır: kendi konsensüs mekanizmasını ve yerel coin’ini kullanarak işlemleri gerçekleştirip…
Katman 2 (Layer 2)
Layer 2 (Katman 2), bir Layer 1 blok zincirinin üzerine inşa edilen ölçeklendirme çözümlerini ifade eder.
Konsensüs (Consensus)
Konsensüs, ağ katılımcılarının hangi işlemlerin geçerli olduğu ve bunların blok zincirine hangi sırayla ekleneceği konusunda vardığı uzlaşıdır.
Kripto Adresi (Address)
Kripto adresi , bir blok zincirinde kripto paraların gönderildiği ve alındığı yeri tanımlayan alfanümerik bir karakter dizisidir.
Kripto Korsanlığı (Cryptojacking)
Cryptojacking (kripto korsanlığı), bir bilgisayarın, kullanıcısının izni olmadan kripto para madenciliği için kullanılmasıdır.
Kâhin (Oracle)
Oracle (kâhin), blok zincirleri için üçüncü taraf bir veri sağlayıcısıdır. Varlık fiyatları, döviz kurları ya da spor müsabakalarının sonuçları gibi…
L
Likidasyon / Nakde Çevirme (Liquidation / Liquidation)
Likidasyon, bir varlığı ya da kripto parayı itibari paraya (fiat) veya onun muadiline dönüştürmek anlamına gelir.
Likidasyon Dalgası (Liquidation Wave)
Likidasyon dalgası, likidasyon işlemlerinin art arda birikerek ani ve sert fiyat değişimlerine yol açmasıyla ortaya çıkar.
Likidite (Liquidity)
Likidite, bir varlığın fiyatını belirgin biçimde etkilemeden hızla nakde ya da başka bir varlığa dönüştürülebilme kolaylığıdır.
Likit Staking (Liquid Staking)
Likit staking, kullanıcıların tokenlerini stake ederken onları DeFi ekosisteminde kullanmaya devam edebilmelerini sağlar.
M
Madenci (Miner)
Madenci, bir blok zinciri ağına katkıda bulunmak için madencilik yapan kişi ya da şirkettir. Madenciler, işlemleri bloklar hâlinde bir araya getiren ve…
Madenci Çıkarılabilir Değeri (Miner Extractable Value (MEV))
Madenci Tarafından Çıkarılabilir Değer (MEV), Maksimal ya da Maksimum Çıkarılabilir Değer (Maximal/Max Extractable Value) olarak da bilinir ve bir blok…
Madencilik (Mining)
Madencilik, Bitcoin gibi iş ispatı (proof of work) kullanan bir blok zincirinde işlemleri doğrulama ve yeni bloklar oluşturma sürecidir.
Memecoin
Memecoinler, şaka olarak yaratılan ya da bir internet mizahından (meme) esinlenen, çoğu zaman sahiplerine büyük kazançlar sağlayacakları iddiasıyla…
Merkeziyetsiz Borsa (Decentralized Exchange (DEX))
Merkeziyetsiz borsa (DEX), kullanıcıların bir aracıya ihtiyaç duymadan kripto para alıp satmasını sağlayan eşler arası (peer-to-peer) bir platformdur.
Merkle Ağacı (Merkle Tree)
Merkle ağacı, bilgisayar bilimi ve kriptografide saklanan ya da iletilen verilerin bütünlüğünü doğrulamak için kullanılan bir veri yapısıdır.
Metaverse
Metaverse, gerçek zamanlı etkileşim ve ekonomik yapılar gibi gerçek dünyaya ait unsurları ortak sanal alanlara taşıyan dijital bir evrendir.
N
NFT (Non-Fungible Token)
NFT (non-fungible token, değiştirilemez token), bir blok zincirinde kayıtlı benzersiz bir dijital varlıktır.
P
Piyasa Değeri (Market Cap (Market Capitalization))
Piyasa değeri (market capitalization ya da kısaca market cap), bir kripto paranın dolaşımdaki arzının güncel fiyat üzerinden toplam değeridir.
S
Sahte Kırılım (Fakeout)
Fakeout (sahte kırılım), yatırımcıları piyasada yeni bir trendin başladığına inandıran ama aslında böyle bir trendin olmadığı ani ve geçici bir fiyat…
Saklama Kuruluşu (Custodian)
Saklayıcı (custodian) , bir kuruluşa veya bireylere ait varlıkların güvenli şekilde saklanmasından sorumlu olan taraftır.
Satoshi Nakamoto
Satoshi Nakamoto, Bitcoin'i geliştiren kişinin ya da grubun kullandığı addır. Bu bir takma addır ve arkasındaki gerçek kimlik hiçbir zaman kamuya açık…
Sert Çatallanma (Hard Fork)
Hard fork (sert çatallanma), protokol kurallarını eski yazılımın kabul etmeyeceği şekilde değiştiren, geri döndürülemez bir blok zinciri güncellemesidir.
Silinme Kodlaması (Erasure Coding)
Silinme kodlaması (erasure coding) , verinin parçalara ayrılıp genişletilmesi ve yedekli bilgiyle kodlanması yoluyla birden fazla konumda saklanmasıdır.
Soğuk Cüzdan (Cold Wallet)
Soğuk cüzdan (cold wallet), çevrim dışı bir kripto para saklama yöntemidir: Coinlerinizi kontrol eden özel anahtarlar, internete bağlı olmayan bir…
Soğuk Depolama (Cold Storage)
Soğuk depolama (cold storage), kripto paraların emanetçi gerektirmeyen (non-custodial) donanım cüzdanları, USB bellekler, çevrimdışı bilgisayarlar veya…
Spot
Spot, kripto paranın güncel piyasa fiyatından alınıp satıldığı, ödeme ve teslimatın anında gerçekleştiği sözleşme veya işlemi ifade eder.
Stablecoin
Stablecoin, değeri istikrarlı bir varlığa (çoğunlukla ABD doları gibi bir ulusal para birimine) sabitlenmiş bir kripto paradır; amaç, bir token’ın…
Staking
Staking, bir blok zincirinin ağ operasyonlarını (esas olarak hisse ispatı kullanan bir ağda işlemlerin doğrulanmasını) desteklemek için token’ları…
Sıcak Cüzdan (Hot Wallet)
Sıcak cüzdan (hot wallet), çevrim içi bir kripto para cüzdanıdır: Özel anahtarları internete bağlı bir cihazda ya da sunucuda tutulur.
Sıcak Depolama (Hot Storage)
Sıcak depolama (hot storage), kripto paraları kontrol eden gizli (özel) anahtarların, fonlara hızla erişilip taşınabilmesi için çevrimiçi olarak…
Sıfır Bilgi Kanıtı (Zero-Knowledge Proof)
Sıfır bilgi kanıtı (zero-knowledge proof, ZKP), bir ifadenin doğru olduğunu, arkasındaki verileri açığa çıkarmadan kanıtlamaya yarayan kriptografik bir…
T
Takma Adlı (Pseudonymous)
Takma adlı (pseudonymous) olmak, gerçek kimliğiniz yerine bir takma ad, yani sürekli aynı şekilde kullanılan uydurma bir isim kullanmak demektir.
Tam Düğüm (Full Node)
Tam düğüm (full node), blok zincirinin tüm geçmişini indiren ve her bloğu ve her işlemi ağın kurallarına göre kontrol eden, blok zinciri yazılımı…
Tam Homomorfik Şifreleme (Fully Homomorphic Encryption)
Tam homomorfik şifreleme (FHE) , şifrelenmiş veriler üzerinde istenen herhangi bir hesaplamanın yapılmasına olanak tanıyan bir şifreleme şeması türüdür.
Test Ağı (Testnet)
Test ağı (testnet), geliştiricilerin test amacıyla kullandığı alternatif bir blok zinciri ağıdır.
Tohum İfadesi (Seed Phrase)
Tohum ifadesi (seed phrase), bir kripto cüzdanının kurtarma ifadesidir: cüzdanın özel anahtarlarını ürettiği ana sırrı kodlayan, çoğunlukla 12 ya da 24…
Token Ekonomisi (Tokenomics)
Tokenomics, “token” ve “economics” (ekonomi) sözcüklerinin birleşiminden oluşur ve bir token’ın ekonomik modelini ifade eder.
Token Kilitleme (Token Locking)
Token kilitleme (token locking) ya da diğer adıyla token kilidi (token lock-up), belirli kripto paraların alınıp satılamadığı veya transfer edilemediği…
Token Satışı (Token Sale)
Token satışı (token sale), yeni bir kripto paranın resmî olarak piyasaya sürülmeden önce sınırlı bir yatırımcı grubuna satışa açılmasıdır.
Token Yakımı (Burning)
Yakma (burning), arzı azaltmak amacıyla token’ların yok edilmesidir. Token’lar ya kimsenin harcama yapamadığı bir yakma adresine gönderilir ya da bir…
Token İhracı (Token Issuance)
Token ihracı (token issuance), yeni tokenlar oluşturup bunları bir kripto paranın toplam token arzına ekleme sürecidir.
Toplam Kilitli Değer (Total Locked Assets (TVL))
Toplam kilitli varlıklar (TVL, İngilizce total value locked ifadesinin kısaltması), bir protokolde stake edilen veya yatırılan varlıkların toplamıdır ve…
U
Uzay-Zaman Kanıtı (Proof of Spacetime)
Uzay-Zaman Kanıtı (Proof of Spacetime, PoSt), bir ağ katılımcısının belirli bir süre boyunca ağa belirli miktarda depolama alanı ayırdığını…
Uç Düğüm (Edge Node)
Bilgisayar biliminde uç düğüm (edge node) , son kullanıcının diğer düğümlerle bağlantı kurmasını sağlayan bir ağ geçidi görevi gören bilgisayardır.
W
Web3
Web3, kullanıcıların birkaç büyük platforma bağımlı olmak yerine verilerini, dijital varlıklarını ve çevrim içi kimliklerini blok zincirleri aracılığıyla…
Y
Yarılanma (Halving)
Halving (yarılanma), Bitcoin ödüllerinin yarıya indirildiği olaydır: Bir madencinin blok eklediği için aldığı yeni bitcoin miktarı yüzde 50 azalır.
Yetkili Ana Düğüm (Authority Masternode (VeChain))
Yetkili ana düğüm (authority masternode), VeChainThor blok zincirinde blok üretmek ve doğrulamak üzere onaylanmış, VeChainThor tam düğüm yazılımını…