Merkeziyetsiz Borsa (Decentralized Exchange (DEX))
Kısaca: Merkeziyetsiz borsa (DEX), kullanıcıların bir aracıya ihtiyaç duymadan kripto para alıp satmasını sağlayan eşler arası (peer-to-peer) bir platformdur.
Merkeziyetsiz borsa (DEX), kullanıcıların bir aracıya ihtiyaç duymadan kripto para alıp satmasını sağlayan eşler arası (peer-to-peer) bir platformdur. İşlemler akıllı sözleşmeler tarafından, doğrudan kullanıcıların kendi cüzdanlarından gerçekleştirilir.
Neden önemli?
EX5 gibi merkezi bir kripto borsasında kullanıcılar fonlarını borsaya yatırır, bu fonlar borsanın saklamasında tutulur ve emirler borsanın emir defterinde eşleştirilir. Bir DEX'te ise kullanıcılar özel anahtarlarının kontrolünü ellerinde tutar ve doğrudan cüzdanlarından işlem yapar; dolayısıyla ne bir borsa hesabı ne de fonları elinde tutan bir operatör vardır. Birçok DEX, emir defteri yerine likidite havuzları ve fiyatlama formülleri kullanır. Bunun bedelleri arasında ağ ücretleri, olası kayma (slippage), akıllı sözleşme riski ve sahte tokenler de dahil olmak üzere herkesin token listeleyebilmesi yer alır.
Örnek
Bir kullanıcı bir stablecoin'i başka bir tokenle takas etmek ister. Kendi saklamasındaki (self-custody) bir cüzdanı bir DEX'e bağlar, tutarı girer ve işlemi onaylar. Bir akıllı sözleşme stablecoin'i cüzdandan alır, bir likidite havuzuna ekler ve diğer tokeni havuzun formülünün belirlediği fiyattan geri gönderir; bunların hepsi zincir üzerindeki tek bir işlemde gerçekleşir.