Token Ekonomisi (Tokenomics)
Kısaca: Tokenomics, “token” ve “economics” (ekonomi) sözcüklerinin birleşiminden oluşur ve bir token’ın ekonomik modelini ifade eder.
Tokenomics, “token” ve “economics” (ekonomi) sözcüklerinin birleşiminden oluşur ve bir token’ın ekonomik modelini ifade eder. Kaç token bulunduğunu, token’ların nasıl oluşturulup dağıtıldığını, ne için kullanıldıklarını ve arzı zaman içinde neyin artırabileceğini ya da azaltabileceğini kapsar.
Neden önemlidir?
Tokenomics, bir token’ın arz ve talebinin nasıl davranabileceğini şekillendirir; bu nedenle herhangi bir projede ilk incelenmesi gereken konulardan biridir. Sorulmaya değer sorular arasında bir maksimum arzın olup olmadığı, arzın ne kadarının dolaşımda olduğu ve ne kadarının ileride kullanılmak üzere ayrıldığı, ekibe, erken yatırımcılara ve topluluğa ne kadar pay ayrıldığı ve bu token’ların kilidinin ne zaman açılacağı yer alır. Token’ın ücret ödeme, oylama ya da staking gibi gerçek bir kullanım alanı olup olmadığı ve token yakımı yapılıp yapılmadığı da önemlidir. Planlı büyük kilit açılımları ya da yüksek enflasyon satış baskısı yaratabilirken, gerçek fayda talebi destekleyebilir.
Örnek
Bir proje, bir milyar token’lık sabit bir arz oluşturur. Bir kısmı erken destekçilere satılır ve bir hak ediş takvimi (vesting) kapsamında kademeli olarak serbest bırakılır; bir kısmı daha uzun bir kilitle ekibe ayrılır, bir payı topluluk ödüllerini finanse eder, geri kalanı ise bir hazinede bekler. Token cinsinden ödenen her ücretin bir kısmı yakılır. Bu kuralları okumak, dolaşımdaki arzın zaman içinde nasıl değişmesinin öngörüldüğünü gösterir.